• 01_weefgetouw_img_1205_300.jpg
  • 02_carre34a.jpg
  • 03_weefgetouw_img_1208_300.jpg
  • 04_blokrooda.jpg
  • 05_weefgetouw_img_1213_300.jpg
  • 06_carre44.jpg
  • 07_weefgetouw_img_1226_300.jpg
  • 08_blauwstreep_300_q10.jpg
  • 09_weefgetouw_img_1230_300.jpg
  • 10_carre24.jpg
  • 11_weefgetouw_img_1239_300.jpg
  • 12_klimopgroot2a_300_w.jpg

Verzamelde vertellingen 2013

Mei 2013. Opening Weverijmuseum Geldrop 1983

30 jaar geleden in 1983 vond de opening plaats van het Weverijmuseum
(oprichter dr. F.M.B.B. Verhagen) in een leegstaand pand in de H. Geestraat.
Voorheen was daar de kousenfabriek (NEKO) gevestigd. De vrijwilligers van toen
hebben met groot enthousiasme de basis gelegd voor het huidige museum. 

In 2000 vond de verhuizing plaats naar de huidige locatie aan de Molenstraat in een
prachtig gerestaureerd fabriekspand van de Firma van den Heuvel en Zoon.
Het is niet voor niks een Rijksmonument. De verhuizing stond onder leiding van de heer
Jaap Boer (oud directeur)die samen met Architect H. J. Henke deze enorme operatie
hebben doen slagen. Het museum wordt nog steeds gerund door vrijwilligers.
Deze hebben inmiddels een enorme schat aan kennis opgebouwd over hoe het
allemaal in het verleden in de diverse textielfabrieken ooit is geweest.
Met name de vaklui die zelf altijd in de textielindustrie hebben gewerkt zijn nog steeds de
ziel van het museum en brengen nog dagelijks de verschillende disciplines van het textielvak
in de praktijk en kunnen daar ook zeer boeiend over vertellen.
Eveneens is er steeds meer vastgelegd over de textielhistorie van Geldrop e.o.
Vandaar het idee van deze vaste rubriek!!
Uiteraard is de beste manier om hierover meer te weten te komen om een bezoek te brengen
 aan het Weverijmuseum.
U bent van harte welkom!!

J.G.



Juni 2013. De ”laekencoopman” Adriaen Amant de Laure

Adriaen Amant was een bijzonder mens.
Behalve dat hij een van de rijkste laekenhandelaren van Geldrop was (hij had meer dan 60 handwevers die voor hem werkten) was hij ook meer dan 20 jaar President-Schepen, dat wil zeggen dat hij stadsbestuurder en rechter was.
Het is Maandag 1 September 1658 en tegen een uur of elf is het al druk in:
Herberg “De Swaen” (Waar nu het Groen koffiehuis staat), want op iedere maandag worden
daar wol en laekenen verhandeld.
Aan een grote ronde tafel midden in de herberg zit Adriaen bier te drinken en te praten over de lage prijzen voor wol en geweven stoffen.
Dan komt  plotseling de Leidse koopman Ennis van Hooghte binnen. 
Wanneer hij hem ziet springt Adriaen op en roept:
Van jou krijg ik nog geld, jij koopt maar en betaalt nooit.
Maar nu is het genoeg schavuit die je bent, nu zul je betalen!
Ennis schreeuwt terug:
Jij lieghbeest, van mij krijg jij niks.
Ik heb allang betaald, zelfs veel te veel voor de rommel die jij vekoopt.
Adriaen loopt naar hem toe en geeft Ennis een duw, waardoor hij op de grond valt.
Dan zijn er volgens getuige Jan Dibbits: 
Voortgaande  slaghen geweest en worden er allerlei dinghen gegooid tot stoelen toe.
Over dit “handgemeen” komt het tot een rechtszaak.
En net zoals bij 2 andere processen wint Adriaen Amant, want hij is tenslotte zelf de rechter!

J.G./J.B.



Juli 2013. Excursie Leerlingen der Textielschool Tilburg

Woensdag 17 Maart 1937 maakte de manufacturiercursus van de textielschool Tilburg
met de middelbare textieldagschool onder leiding van den directeur der School een
excursie naar Geldrop en Helmond.
Eerst werd een bezoek gebracht aan de N.V. Wollenstoffenfabriek van
A .v. d. Heuvel en Zn. De excursisten werden hier door de heeren Van den Heuvel
op hartelijke wijze ontvangen. De heer Ign. v.d. Heuvel oud-leerling van de
textielschool, leidde het gezelschap rond door de verschillende fabrieksafdelingen.
Aan het slot van de bezichtiging werd door den directeur van de Textielschool,mede
namens alle deelnemers een woord van hartelijke dank gebracht aan de directie
van het bedrijf. Vervolgens werd verder gereisd naar Helmond, waar een bezoek
werd gebracht aan de N.V. De Wit´s Dekenindustrie. Het gezelschap werd hier
rondgeleid door den bedrijfsleider,den heer Van Kemenade. Vooraf gaf deze een
overzicht omtrent de ontwikkeling van het bedrijf. Na de rondgang werd door den
directeur van het bedrijf Den heer van den Lande, een thee aan de excursisten
aangeboden. Hierna dankte de heer Handel´s, directeur der textielschool de directie 
voor de welwillendheid hen te ontvangen voor bezichtiging van het bedrijf.
Vermelding verdient nog dat de N.V. de Wit´s Dekenindustrie in verschillende
plaatsen in de omgeving van Helmond weverijen in bedrijf heeft. Op de terugreis
werd nog een bezoek gebracht aan de weverij van genoemde N.V. te Geldrop.
Hier werd het gezelschap rondgeleid door de heer Schoenmakers, oud-leerling
van de Textielschool te Tilburg.
Het was voor de leerlingen van de manufacturistecursus een zeer leerrijke en
interessanteExcursie.Temeer daar zij hierdoor in de gelegenheid waren een blik
te werpen in enkele grote bedrijven van de textielindustrie.
 
Bron: Nieuwe Tilburgse krant.

Augustus 2013. Ruzie om de Pegel

Op 10 April 1565 vaardigt Karel V een traktaat uit, waarbij de “Pegelstanden”
voor watermolens worden geregeld.
De molenaars mogen het waterpeil niet boven de pegel (merkteken) laten komen,
op straffe van een hoge boete bij overschrijding van meer dan 1 duim (2,5 cm).
Op 4 April 1800 constateert de schout van Geldrop
Hendrik Vogelpoel, dat het water bij de volwatermolen (Molenstraat) gelegen
aan de dommel drie duimen boven “den daar gestelden regel” staat en zegt:
Ik heb de molenaar van genoemde molen Michiel van Veusten de boete,
daer toe staende, te weten 6 gulden gegeven en hem tevens verordonneert
om het water op een behoorlijke laagte te brengen en de schutdeuren te hangen
op de laagte van de pegel.
Een paar jaar daarvoor op 29 Mei 1795 was de molenaar ook beboet omdat hij
zonder pegel maalde en het water zo hoog hield, dat “de zelve groote schade
en nadeel aan de overstroomde beemden braght”.
In 1796 vragen 32 lakenfabrikeurs aan het “Comité van Algemeen Welzijn te Den Bosch”
om een windvolmolen te mogen bouwen, omdat door de lage waterstanden de
volwatermolen een groot deel van het jaar niet gebruikt kon worden.
Het verzoek werd afgewezen.
Er is nog niks veranderd; In 2013 is er nog net zo weinig water als in 1796,
waardoor onze watermolen regelmatig stilstaat (Helaas!)
 
J.B./J.G.

September 2013. Kinderarbeid
 

Het paard van Baron Schimmelpenninck.
Aan het eind van dit verhaal hoor je wat dit paard met “Kinderarbeid” te maken heeft.
Alle kinderen van 6 jaar gaan tegenwoordig naar school.
Zo’n 150 jaar geleden was dat wel anders, want veel kinderen gingen nooit naar school en moesten werken (thuis of op de fabriek).In 1851
zaten in Geldrop 179 jongens en 160 meisjes op de Openbare school. Enkele jaren later kwam er ook een school voor Bijzonder onderwijs welke werd geleid door de zusters van Schijndel.
De meesten kinderen kwamen alleen in de wintermaanden van november tot maart.
De rest van het jaar moeste ze geld verdienen.
Kinderen van 6 jaar en ouder werkten thuis of gingen naar de Fabriek om daar 6 dagen per week vaak 12 uur per dag mee te helpen bij haspelen,spinnen en weven.
Op 19 September 1874 werd de “Kinderwet Van Houten” aangenomen, waarbij kinderen onder de 12 jaar niet meer in de fabriek mochten werken.Zij moesten eigenlijk naar school.
Niemand hield zich aan die wet, want er was veel armoede en dus moet er geld verdiend worden.
Bovendien was er geen enkele controle op die wet. In 1901 werd de leerplichtwet goedgekeurd, waarbij kinderarbeid onder de 14 jaar werd verboden.
De wet werd nipt aangenomen met 50 voor en 49 tegenstemmen.
De reden voor deze uitslag was gelegen in het feit dat het paard van het Liberale Kamerlid Baron Schimmelpenninck over een molshoop was gestruikeld waardoor de Baron te laat kwam voor de stemming om alsnog tegen te stemmen. Zo zorgde een molshoop ervoor dat kinderen naar school konden gaan en niet in de fabriek hoefde te werken!

J.B./J.G.

Oktober 2013. Spoorverbinding 100 jaar geleden

Ruim 100 jaar geleden tussen 1910 - 1913 werd begonnen met de aanleg van de spoorverbinding Eindhoven – Tongelre -
Geldrop – Heeze – Sterksel - Maarheeze – Weert.
De opening van de verbinding en het Station in Geldrop was op 30 Oktober 1913.
Gelijktijdig werden de Stationsstraat en de Parallelweg aangelegd.
Hierdoor ontstond er een extra aantrekkingskracht voor bedrijven om zich in Geldrop te gaan vestigen (verbetering van de infrastructuur).
Zo ook voor textielbedrijven.
Het eerste voorbeeld is de Wollendekenfabriek van P. de Wit (Helmond) die was begonnen op 9 April 1912 in de leegstaande gebouwen in de Helze (voorheen Raue & Bodde ).
Ruim een jaar later begon P. de Wit met de bouw van een grote fabriek op de Parallelweg welke in 1914
officieel in gebruik werd genomen.
Dit fabrieksgebouw op de Parallelweg bestaat nog steeds in zijn oorspronkelijke staat, en is een beschermd monument.
Nog een voorbeeld is de vestiging in 1912 van een Wollenstoffenfabriek van de Firma Pessers op de Nieuwendijk. Deze beide bedrijven hebben tot midden jaren zestig bestaan.
Eveneens werd op de Parallelweg door J. van Stratum
(telg uit een oude Geldropse textielfamilie) in 1915 een kleine wolspinnerij gebouwd met woonhuis.
Dit bedrijfje heeft maar kort bestaan.
Het daarbij behorende woonhuis is er nog steeds.
Samen met de fabriek van P. de Wit waren dit de eerste bouwpercelen op de toen nog kale zandvlakte aan de Parallelweg tegenover de spoordijk.
In dit verband is curieus te noemen dat beide bedrijven en het station werden gebouwd op de toen nog bestaande grond van de Gemeente Zesgehuchten.
De spoorverbinding zorgde voor een extra impuls van de werkgelegenheid!!
 

J.G.

November 2013. Werkomstandigheden 1870-1900

In 1870 moest een wever in de fabriek 12 –13 uur per dag werken (6 dagen).
In 1890 bleef de 6-daagse werkweek, maar werd de werktijd verminderd tot
10,5 uur per dag.
Tussen12 -12.30 uur mocht gegeten worden, mits het werk daar niet onder leed.
Het loon van een wever lag tussen: de f 6.50 – f 7.00 per week.

Ingezonden stuk uit de Krant Zuid-Willemsvaart 1892
Van wever: Dries van Lieshout getrouwd en 5 kinderen.

Loon                        f 7,-      per week

Uitgaven:

Huur                        f 1,15   per week
Vuur,Licht                f 1,-          ,,              
Textiel                     f 1,-           ,,
Ziekenfonds            f 0,16        ,,
Zondagsgeld           f 0,15        ,,
Begrafenisfonds      f 0,08        ,,
Zeep,Soda              f 0,12        ,,
Schoolgeld              f 0,16        ,,
Eten                        f 4,-           ,,     8 cent per persoon per dag
Totaal                      f 7,92               Het gezin komt per week 92 cent tekort!

Gelukkig mochten kinderen ouder dan 12 jaar meewerken in de fabriek voor
52 cent per week.
In 1901 kwam de leerplichtwet en mochten kinderen pas vanaf 14 jaar in de fabriek gaan werken.

Evert de Wever zat op z’n getouw.
Grauw van de honger en blauw van de kou .
Hij weeft de hemden voor andermans gat.
Maar zelf had hij nooit een hemdeken aan.
Dat kost van zijn armenloon niet bestaan.

J.B./J.G.

December 2013.  De Stoomtram

Vincent van den Heuvel (zoon van een textielfabrikant) had gelijk!
Zo kon het niet langer, er moest beter openbaar vervoer komen van Geldrop naar Eindhoven en Helmond. Dat was voor iedereen een verbetering maar vooral de Geldropse fabrikanten hadden daar groot belang bij. Want de oude gammele paardentram was versleten en als vervoermiddeI uit de tijd.
In1898 kreeg Vincent van de gemeenteraad toestemming voor de aanleg van een tramlijn voor een stoomtram via Mierlo naar Helmond.
Een jaar later pleitte hij in de raad van Asten om die lijn ook naar Asten te laten lopen.
Uiteindelijk startte men in 1903 met de aanleg van de lijn bij het “Vossenhol” aan de Heuvel.
Het verbindingstuk van het huis genaamd Vossenhol naar de Nieuwendijk heeft in de volksmond nog lang tramlijn geheten.
Op 20 November 1905 nodigde Burgemeester Ter Borgh een aantal notabelen uit voor een proefrit met de stoomtram Eindhoven-Geldrop-Helmond.
De stoomtram en Vincent v.d. Heuvel hadden gewonnen van de paardentram genaamd: T.E.G Transportmaatschappij Eindhoven-Geldrop (bijnaam Ter Ere Gods).
In 1913 werd de spoorlijn Eindhoven-Geldrop-Weert geopend.
Maar de stoomtram zou nog tot 1935 blijven rijden, om dan te worden vervangen door autobussen.
Vincent had het goed gezien! Geldrop kon en kan niet zonder goed openbaar vervoer.

J.B./J.G.


   

 

 

 

 

res_museum.jpg